Wat als partijen geen afspraken zouden maken over de wijze waarop ze gegevens met elkaar uitwisselen? Floor Jas en Gerard Smits, kersverse leden van het Forum Standaardisatie, vertellen over het belang van open standaarden.

Forum Standaardisatie heeft als doel samenwerking en leveranciersonafhankelijkheid te bevorderen middels het gebruik van open standaarden voor digitale gegevensuitwisseling in de publieke sector. Op 14 maart namen Floor Jas, interim CTO van SURFnet, en Gerard Smits, secretaris-directeur van het Waterschapshuis, zitting in het Forum. Jas brengt ervaring met open standaarden mee vanuit het onderwijs- en onderzoeksdomein, Smits verrijkt het Forum met kennis over informatie- en communicatietechnologie in het waterdomein. Hoe kijken beiden aan tegen open standaarden?

Eenduidige communicatie

Open standaarden zijn afspraken over de wijze waarop partijen gegevens met elkaar uitwisselen. Die afspraken maken het makkelijker om met elkaar te communiceren. ‘Dat klinkt misschien wat abstract, maar ongemerkt gebruiken we in het dagelijks leven heel wat open standaarden’, zegt Jas. ‘Telecomaanbieders maken afspraken over de manier waarop ze gegevens uitwisselen, zodat je een e-mail kunt sturen aan iemand die een andere provider heeft dan jij. Ook een PDF-document, dat door iedereen geopend kan worden, is een open standaard’, legt ze uit.

"In het dagelijks leven gebruiken we veel open standaarden. Denk aan een PDF-document dat iedereen kan openen."

Hergebruik van data

In het onderzoeksdomein krijgen open standaarden een extra dimensie, merkt Jas. ‘Eerst ging het er onderzoekers vooral om dat ze informatie met elkaar konden delen. Nu willen ze niet alleen informatie uitwisselen, maar ook elkaars onderzoeksdata interpreteren en waar mogelijk hergebruiken. Dat vraagt om afspraken over de wijze waarop ze hun eigen onderzoeksdata opslaan en omschrijven. In het onderwijsdomein zijn standaarden in ontwikkeling die flexibeler onderwijs met meer keuzevrijheid mogelijk maken. Zoals standaarden voor de beschrijving van het curriculum of (micro)diplomering (de mogelijkheid om een vak bij een andere onderwijsinstelling te volgen, red.). SURFnet draagt bij aan deze standaardisatieprocessen en neemt een belangrijke positie in bij het realiseren van een veilig, open en betrouwbaar internet. Hierdoor zijn de essentiële bouwstenen voor een goede samenwerking tussen onderwijs en het onderzoeksdomein aanwezig.’

Veilige uitwisseling

Bij de waterschappen ligt de focus op informatieveiligheid, privacy en veilige uitwisseling van betrouwbare data. ‘De Omgevingswet komt eraan en dat betekent dat we voor het uitwisselen van data, voor bijvoorbeeld vergunningen, nauwer moeten samenwerken met gemeentes en andere organisaties in de Ruimtelijke Ontwikkeling’, aldus Smits. ‘We zijn druk met het maken van afspraken over hoe we data snel, eenvoudig en vooral eenduidig kunnen uitwisselen en hoe we dat bovendien veilig kunnen doen.’

Eerlijke markt

Open standaarden spelen een grote rol bij leveranciersonafhankelijkheid. Als een leverancier in zijn systeem of dienst gesloten standaarden gebruikt, blijft de klant van hem afhankelijk omdat deze niet in staat is om zonder substantiële omschakelingskosten of ongemak van leverancier te veranderen.

‘Een voorbeeld waar open standaarden een steeds belangrijkere rol spelen, is de markt voor Geografische Informatiesystemen (GIS)’, noemt Smits. ‘In een GIS wordt informatie over locatiegebonden objecten vastgelegd, bijvoorbeeld de ligging van verschillende nutsvoorzieningen (rioleringen, gas- en elektriciteitsleidingen, drinkwaterleidingen, etc.). Omdat leveranciers niet altijd de standaarden van de opensourcegemeenschap overnemen, zijn er zowel gesloten als open GIS-producten. Daardoor kan een leverancier, met name in kleine sectoren zoals de watersector, het zich veroorloven een gesloten GIS-product op de markt te zetten en zijn afnemers daarmee van hem afhankelijk te maken.’ Dergelijke situaties benadrukken maar weer het belang om open standaarden te gebruiken om een eerlijke markt te bevorderen.

Forum Standaardisatie

Forum Standaardisatie heeft als doel interoperabiliteit en leveranciersonafhankelijkheid te bevorderen via het gebruik van open standaarden voor digitale gegevensuitwisseling in de publieke sector. Het Forum bestaat uit deskundigen afkomstig uit diverse overheidsorganisaties, het bedrijfsleven en de wetenschap. Het Forum stimuleert de toepassing van open standaarden en onderhoudt de lijst  met verplichte open standaarden voor de publieke sector. Ook monitort het de adoptie en naleving van het openstandaardenbeleid. Daarnaast verkent het Forum standaardisatie-ontwikkelingen rondom innovaties en maatschappelijke vraagstukken en adviseert het (inter)nationaal over interoperabiliteit en standaardisatie. Bureau Forum Standaardisatie (BFS) voert het secretariaat en is het uitvoeringsorgaan van Forum Standaardisatie. BFS is gehuisvest bij Logius.